Als iemand langer dan een jaar ziek is (de aaneengesloten behandelingsduur is langer dan een jaar) kan hij geen aanspraak meer maken op zijn zorgverzekering (basisverzekering of aanvullende verzekering).
Daarom is bijna iedereen die in Nederland woont, verplicht verzekerd op basis van de AWBZ.
De verzekerden volgens deze wet zijn:

• Alle personen die in Nederland wonen en werken
• Alle personen die in het buitenland wonen, maar in Nederland werken en belasting (sociale premies) betalen

Niet verzekerd zijn personen die in Nederland wonen, maar in het buitenland werken en belasting betalen.

De verzekering op grond van de AWBZ geschiedt van rechtswege, er is geen verzekeringsovereenkomst nodig.
De AWBZ-premie is een (vrij hoog) percentage van het inkomen van de verzekerde, dat wordt betaald tegelijkertijd met de inkomstenbelasting.
De vergoeding van huishoudelijke ondersteuning was vroeger in de AWBZ geregeld, maar sinds 2007 in de WMO.